HIPOFIZ HASTALIKLARI,PROLAKTIN, HORMON UZMANI
PROF DR METIN ÖZATA
Your Subtitle text

PROLAKTIN YUKSEKLIGI PROF DR METIN OZATA

PROLAKTIN YÜKSEKLIGI
PROF DR METIN ÖZATA


Hipofiz bezinden salgilanan prolaktin hormonunun asiri salgilanmasi durumuna tip dilinde ‘’hiperprolaktinemi’’ denir.

Prolaktin yüksekligi her zaman hastalik nedeniyle olmaz. Gebelik, stres, asiri proteinli beslenme, meme basinin uyarilmasi ve egzersiz de  prolaktin düzeyini artirabilir.

Kullanilan bazi ilaçlar da prolaktin düzeyini artirabilir. Özellikle depresyon ilaçlari, psikiyatrik hastalik tedavisinde kullanilan ilaçlar, içinde verapamil olan tansiyon ilaci gibi ilaçlar, östrojen ilaçlari veya dogum kontrol haplari  prolaktin düzeyinde artis yapabilir.

Hastalik nedeniyle prolaktin yükselmesi ise su durumlarda görülür:

1)    Hipofiz bezinde tümör olmasi:  Eger bu tümör prolaktin salgiliyorsa  buna ‘’prolaktinoma’’ adi verilir. Diger hipofiz  tümörlerinde de prolaktin kanda artabilir.

2)    Hipofizin travmaya ugramasi

3)    Hipofiz bezindeki sarkoidoz veya tüberküloz gibi hastaliklar

4)    Hipofizin radyasyona (isin tedavisine)  maruz kalmasi

5)    Tiroid bezi yetmezligi varsa prolaktin yükselir

6)    Kronik böbrek yetmezligi ve siroz hastaliginda da prolaktin yükselir

7)    Bazen polikistik over sendromlu kadinlarda da hafif derecede prolaktin yüksekligi olabilir.

Makroprolaktin Nedir?

         Bazen prolaktin molekül yapisi bozuk olabilir.  Bu durum varken yapilan ölçümlerde prolaktin yüksek çikar. Aslinda bu yükseklik  molekülün bozuk olmasindan kaynaklanir. Bir hastalik degildir. Bu nedenle prolaktin düzeyi yüksek olan hastalarda makroprolaktin (diger adi big prolaktin) bakilmasinda bu nedenle fayda vardir. Prolaktini yüksek hastalarin yaklasik % 20’sinde makroprolaktin vardir.

         Prolaktinoma ve Prolaktin Yüksekliginin Neden Oldugu Sikayet ve Bulgular

         Hipofiz bezinde bulunan ve prolaktin salgilayan  kanser olmayan tümörlere ‘’prolaktinoma’’ denir. Bunlarin çogu iyi huylu tümörlerdir ve ilaç tedavisine cevap verir.

Prolaktinomasi olan hastalarda prolaktin hormon yüksekligine bagli olarak kadin hastalarin % 30-80’ninde  memeden süt gelmesi (tip dilinde buna ‘’galaktore’’ denir), adetlerde azalma veya olmamasi, çocuk olmamasi,  libido (cinsel istek) azalmasi, vajinal kuruluk, sicak basmasi,   agrili cinsel iliski, tüylenme ve kilo artisi  olusur. Bu sikayetlerin çogu yüksek prolaktin nedeniyle yumurtaliktan östrojen az salgilanmasina baglidir.   Erkek hastalarda ise  testosteron azalmasi,  empotans, vücut killarinda azalma, testislerde yumusama,  sperm sayisinda azalma ve  memelerde büyüme (tip dilinde ‘’jinekomasti ‘’ denir) görülebilir. Bazi erkeklerde enerji azalmasi, kas kitlesinde azalma ve kan sayiminda azalma olur.  Hipofizdeki tümörlerin % 30-40’ni prolaktinoma olusturur ve kadinlarda daha sik görülür. Hastalarda kemik erimesi de görülebilir.

Hipofizdeki tümörün çapi önemlidir. Çapi 1 cm den büyük ise buna tip dilinde ‘’makroadenom’’ denir ve  prolaktinomalarin çogu mikroadenomdur.  Bu tümörler göz sinirine basi yapabilir. Bu nedenle önem tasir. Çapi 1 cm’den küçük ise bu tümörlerte ‘’mikroadenom’’ denir. Özellikle kadinlarda tani konuldugunda prolaktinomalarin büyük çogunlugu mikroadenom halindedir yani çapi küçüktür.  Erkeklerde  ise  tani konuldugunda  prolaktinomalar genellikle makroadenomlar halinde yani çapi 1 cm’den büyüktür ve göz sinirine baski yapabilir.

Çapi büyük olan tümörlerde  bas agrisi vakalarin %50’sinde görülebilirken, tümörün etkisiyle diger hipofiz hormonlarinda olusabilecek eksikliklere bagli sikayetler olabilir.

Uzun süre tedavi edilmemis  prolaktin yüksekliginde FSH ve LH hormonlari az salgilanacagindan ve prolaktinin etkisiyle kemik erimesi olabilir.

 Prolaktini  hafif yüksek kadinlarda yumurtlamada bozulma ve çocuk olmasinda zorluk olabilir. 

Teshis:

Teshis için  kanda prolaktin düzeyi ölçülür.  Hafif yükseklik varsa tetkik tekrarlanabilir. Ilaç kullanimi özellikle arastirilmalidir.  Prolaktin düzeyinde yükseklik varsa bunun tiroid yetmezliginden kaynaklanip kaynaklanmadigini anlamak için tiroid hormonlarina bakilir.  Kanda üre, kreatinin, karaciger testleri yapilabilir. Kadinlarda gebelik testi de yapilmalidir. Hipofizde tümör olup olmadigini anlamak için hipofiz  MR tetkiki, yoksa tomografi yapilabilir. Hipofizde tümör varsa hipofizin diger hormonlari incelenebilir. Büyük tümör varsa  görme alani yapilir.

            

Tedavi

          Prolaktin yüksekligi olan hastalarda ilaç tedavisi yapilir. Doktorunuz size uygun ilaci verecektir. Bu ilaçlar,  içinde cabergolin veya  bromokriptin  olan ilaçlardir. Bu ilaçlarin en sik rastlanan yan etkileri; bulanti, tansiyon düsmesi, halsizlik, nadiren depresyon  ve kabizliktir. Ilacin dozunu yavas artirarak ve gece yatarken alarak yan etkiler azaltilir. 

Ilaç tedavisiyle hem prolaktin normale gelir hem de tümör küçülür.



Web Hosting Companies