HIPOFIZ HASTALIKLARI,PROLAKTIN, HORMON UZMANI
PROF DR METIN ÖZATA
Your Subtitle text

HIPOFIZ YETMEZLIGI PROF DR METIN OZATA

HIPOFIZ YETMEZLIGI
PROF DR METIN OZATA


Hipofiz bezinin  hasar görmesi sonucu hormonlarini salgilayamamasina hipofiz yetmezligi veya tip dilindeki adiyla  ‘’hipopituitarizm’’ denir.     Hipofiz yetmezligi hipofiz bezinin hasar görmesi nedeniyle olabildigi gibi hipotalamustan salgilanan hormonlarin azligi veya yoklugu sonucu da olabilir.

              Hipofiz yetmezligi olunca  hipofizden salgilanan hormonlar az salgilanacagi için diger salgi bezlerinde de yetmezlik gelisir. Örnegin TSH az salgilandigi için tiroid bezi iyi çalisamaz ve tiroid hormon azligi (hipotiroidi) olusur. ACTH az salgilandigi için adrenal bez yetmezligi yani kortizol  hormon yetmezligi olusur. FSH ve LH az salgilanirsa yumurtalik veya testis iyi çalisamaz.

              Hipofiz Yetmezliginin Nedenleri: 

1)    Hipofiz bezindeki tümörler ve kraniofarinjioma isimli tümör: Hipofizdeki tümörlere adenom denir. Bunlar 1 cm den büyük ise hipofiz hormonlarinda eksiklik baslar. Kraniofarinjioma tümörü de hipofiz yetmezligi yapar.

2)    Dogum  sirasinda asiri kanamaya bagli hipofiz bezinin harap olmasi (Sheehan sendromu): dogum sonrasi süt gelmez, adetler baslamaz, killar dökülür.

3)    Sarkoidoz, hemokromatoz  gibi hastaliklarin hipofiz bezini tutmasi

4)    Kafa travmasi geçirenlerde

5)     Hipofize yönelik radyoterapi (isin tedavisi) görenlerde  2 yil sonra hipofiz yetmezligi gelisir.

6)    Hipofiz ameliyatlarindan sonra gelisebilir.

Hipofiz Yetmezliginde Belirti ve bulgular:

Hipopituitarizmde klinik degisiklikler baslica 2 farkli sebebe baglidir;

1.     Hipofizde tümör varsa ona bagli bas agrisi, görme alani bozulmasi olusur. 

2.     Hipofiz hormonu azligina bagli salgi bezi yetmezligine bagli sikayetler: Ilerleyen hipopituitarizmde öncelikle büyüme hormonu ve FSH, LH  eksilirken son dönemde  TSH, ACTH ve ADH’da eksilme görülür. Ancak bu sirada degisiklik  de olabilir.  Yetiskinlerde büyüme hormonu  eksikliginin belirtileri silik oldugu için ilk belirtiler FSH ve LH hormon eksikligine yani testis veya yumurtalik yetmezligine ait olur.

FSH ve LH Eksikligi Belirtileri:

Menopoza girmemis bir kadinda FSH, LH eksilirse  adet bozuklugu en erken bulgudur.  Adet sikliginda azalma veya tamamen yok olmasi ve memeden süt gelmesi olusabilir.  Dogumdaki asiri kanamadan dolayi hipofiz yetmezligi varsa  prolaktin hormonu olmayacagi için süt olmaz.  Ergenlik döneminde baslarsa koltuk alti ve seks organi civarinda killanma olmaz. Penis ve testis gelisimi olmaz.

         Erkeklerde libido azalmasi, ereksiyon bozuklugu ve sperm azligi olusur. Sakal tirasi sikliginda azalma, yorgunluk, kas  erimesi, bazen meme büyümesi,  koku alma bozuklugu gelisebilir.  Adolesan dönemde ergenlige girmede  gecikme ve ses incedir.

Büyüme hormon eksikligi

Çocuklarda dogumsal olarak sadece büyüme hormonu eksikligi daha fazla görülürken yetiskinlerde siklikla diger hipofiz hormonlarinda eksiklikle birlikte olur. Yetiskinlerde büyüme hormon eksikliginde karinda yag toplanmasi, kas kitlesinde azalma, güçsüzlük, egzersiz kapasitesinde azalma, enerji azligi, kendini kötü hissetme, depresyon, sosyal izolasyon görülür. Cilt ince ve kurudur Hem büyüme hormonu  eksikligine hem de seks hormon azligina  bagli  olarak yüzde ince kirisikliklar olabilir. Çocuklarin boylari akranlarina göre kisadir.

TSH eksikligi

TSH eksikligine bagli  tiroid yetmezligi (hipotiroidi) belirtileri yani soguktan hoslanmama, kabizlik, halsizlik, istah azalmasi, kilo alma, ses kalinlasmasi, depressif degisiklikler vardir. TSH eksikliginde  guatr görülmez.

ACTH eksikligi

ACTH eksikligine bagli  olarak adrenal bez az çalistigindan, yani kortizol hormonu kanda az oldugu için halsizlik, istahsizlik, bulanti, kusma, kilo kaybi, seker düsüklügü görülür. Bu hastalarda egilip kalkmakla tansiyon düsmesi (hipotansiyon),  nabiz sayisinda azalma (bradikardi) ve  kas gücünde azalma vardir. Hastalarda  bu sikayetler stresli bir durumda artar.

Prolaktin  eksikligi:

Prolaktin eksikligine bagli tek belirti  asiri kanamali dogum sonrasi hipofiz bezi harap olan kadinlarda  süt gelmemesidir. 

ADH  Hormon eksikligi:

Kafa travmasi veya  beyin ameliyatlari veya hipofiz ameliyatlari sonrasi  geçici olarak ortaya çikabilir. Bazi hastalarda kalicidir. ADH eksikliginde hastalarda agiz kurulugu, çok su içme, çok idrara çikma  olusur.

Laboratuvar Bulgulari:

Kansizlik (anemi), kan sekeri düsüklügü, kanda sodyum düsüklügü vardir. Kan yaglari yükselir. Kemik erimesi siktir.

Teshis:

Tiroid hormonlari, seks hormonlari ve kortizol hormonlari bir hastada düsükse hipofiz yetmezligi akla gelir.

Kesin teshis için bazi testler yapilmasi gerekir.

Tedavi:

Eksik olan hormonlar yerine konur. Yani hangi hormon eksikse o hormon ilaci verilir.

Web Hosting Companies